Trong nhiều năm làm SEO và cố vấn cho rất nhiều website doanh nghiệp SME tại Việt Nam, mình nhận ra một sự thật phũ phàng: website đẹp lung linh, code chuẩn kỹ thuật, nội dung tối ưu on-page… vẫn có thể thất bại thảm hại nếu người dùng thực sự không thích dùng nó.
Và người dễ phát hiện ra vấn đề nhất lại không phải là bạn (chủ website), không phải team thiết kế, cũng không phải các SEOer “pro” – mà chính là những người không chuyên, những người dùng tiềm năng lần đầu tiên ghé thăm website của bạn.
Hôm nay mình muốn chia sẻ lý do tại sao bạn nên chủ động cho người không chuyên đánh giá website, và làm sao để tận dụng phản hồi này biến nó thành lợi thế SEO cực mạnh.
“Curse of knowledge” – Lời nguyền kiến thức khiến bạn mù quáng với chính website của mình
Khi bạn đã xem đi xem lại website hàng trăm lần, bạn biết rõ mọi nút bấm ở đâu, mọi đường link dẫn tới trang nào, mọi nội dung được sắp xếp ra sao… Nhưng người dùng mới thì không biết gì cả. Họ lạc lối ngay trang chủ, họ không tìm thấy nút “Liên hệ” dù bạn nghĩ nó to đùng, họ click nhầm vào banner quảng cáo thay vì sản phẩm chính, họ thoát trang chỉ sau 8 giây vì “không hiểu đang bán gì”.
Đây là hiện tượng curse of knowledge – bạn quá quen thuộc nên không còn nhìn thấy vấn đề nữa. Chỉ người ngoài mới thấy rõ những “lỗ hổng chết người” mà team nội bộ bỏ qua.
Google ngày càng đánh giá website qua hành vi người dùng thực tế (User Behavior Signals)
Từ khoảng 2018–2019, Google đã công khai coi trải nghiệm người dùng (UX) là yếu tố xếp hạng quan trọng. Đến Helpful Content Update và Core Update gần đây, tín hiệu hành vi người dùng càng được đẩy mạnh:
- Tỷ lệ thoát (Bounce Rate) cao
- Thời gian trên trang (Dwell Time) thấp
- Số trang xem mỗi phiên (Pages/Session) thấp
- Tỷ lệ quay lại tìm kiếm (Pogo-sticking) cao
Tất cả đều bị Google ghi nhận và trừng phạt thứ hạng nếu quá tệ.
Người không chuyên chính là “đại diện” hoàn hảo cho hàng nghìn người dùng thực tế sẽ tương tác với website của bạn. Phản hồi của họ giúp bạn dự đoán và sửa trước khi Google “đánh” traffic.
Phát hiện vấn đề UX mà công cụ không đo được
Công cụ như Google PageSpeed Insights, Lighthouse, GTmetrix… đo được tốc độ tải, mobile-friendly, core web vitals… rất tốt. Nhưng chúng không đo được:
- “Mình click mãi không ra trang sản phẩm”
- “Nút mua hàng bị ẩn dưới fold trên mobile”
- “Form điền thông tin quá dài, không rõ cần điền gì”
- “Nội dung hay nhưng đọc mỏi mắt vì font/line-height kém”
- “Màu chữ nhạt quá, đọc không nổi trên nền trắng”
Những vấn đề này chỉ người thật mới phát hiện ra khi thao tác thực tế.
Mình từng chứng kiến một website bán hàng online có tốc độ tải dưới 2 giây, nhưng tỷ lệ chuyển đổi chỉ 0.4% – vì khách hàng không tìm thấy nút “Thêm vào giỏ” trên mobile. Chỉ sau khi nhờ 5 người không chuyên test và điều chỉnh vị trí nút, conversion rate tăng lên 2.7%.4.
Tăng tính khách quan và tránh “tự sướng thiết kế”
Team thiết kế thường có xu hướng “yêu” sản phẩm của mình quá mức. Họ nghĩ bố cục này đẹp, màu này trendy, animation này cool… Nhưng người dùng mục tiêu (thường là mẹ bỉm sữa, bác lớn tuổi, anh shipper, chị bán hàng online…) lại nghĩ khác hoàn toàn.
Người không chuyên giúp bạn thoát khỏi bong bóng tự sướng, quay về với thực tế thị trường Việt Nam – nơi đa số người dùng vẫn ưu tiên đơn giản, dễ hiểu, nhanh thấy hàng.
Chi phí thấp – Hiệu quả cao – Dễ thực hiện ngay hôm nay
Bạn không cần thuê agency UX đắt đỏ hay công cụ testing phức tạp. Chỉ cần:
- Nhờ 5–7 người không liên quan đến dự án (bạn bè, người thân, khách hàng cũ, nhóm cộng đồng Facebook…)
- Đưa nhiệm vụ cụ thể: “Bạn tìm mua sản phẩm X trong 2 phút được không?”, “Bạn có hiểu website này bán gì không?”, “Bạn thấy chỗ nào khó chịu nhất?”
- Ghi hình màn hình hoặc quan sát trực tiếp
- Hỏi thêm: “Nếu muốn mua, bạn sẽ làm gì tiếp theo?”
Chỉ mất 1–2 buổi chiều, bạn đã có một danh sách vấn đề thực tế để sửa.
Đừng chờ Google “phạt” mới sửa – Hãy để người dùng thật “phạt” trước
SEO không chỉ là backlink, từ khóa, technical SEO… mà còn là làm cho người dùng muốn ở lại, muốn tương tác, muốn quay lại và muốn mua hàng.Người không chuyên chính là “Google phiên bản mini” – họ cho bạn biết website có đang đi đúng hướng hay không, trước khi Google chính thức cho điểm UX thấp và đẩy traffic xuống.
Nếu bạn đang làm website cho doanh nghiệp Việt Nam, đừng ngại “mời” những người bình thường vào “chê bai”. Đó không phải là chỉ trích – đó là món quà đắt giá nhất bạn có thể nhận được để cải thiện thứ hạng và doanh thu bền vững.
Bạn đã từng thử cho người không chuyên đánh giá website của mình chưa?
Bạn có thể inbox mình một câu: “Website của tôi đang gặp vấn đề gì mà traffic vào không ở lại?” – mình sẵn sàng trao đổi và gợi ý cách test miễn phí nhé!
Chúc bạn có một website không chỉ lên top mà còn giữ chân được khách hàng thực sự.
